Ölümünde Bile NASA'nın Ingenuity Helikopteri Mars Hakkında Bize Öğretiyor
Küçük hava aracı, Mars'ın ince atmosferinde yaklaşık üç yıl boyunca inanılmaz uçuşlar gerçekleştirdikten sonra, 18 Ocak 2024 tarihinde ana görevine son vererek tarihe geçti. Bu mühendislik harikası, görevini tamamlarken bile ilham vermeye devam ediyor.
Son uçuşu hem hüzünlü hem de zafer doluydu: Helikopterin toplam 31 gün boyunca sadece beş uçuş yapması planlanmıştı, ancak Mars yüzeyinde inanılmaz bir şekilde 72 uçuş gerçekleştirdi. 
Bu uçuşlar sırasında toplanan veriler, Mars hakkında ve insanların bu gezegeni keşfetmesi sırasında karşılaşabileceği zorluklar hakkında çok şey öğretti. Şimdi ise NASA'nın Jet İtki Laboratuvarı'ndaki (JPL) mühendisler ve savunma yüklenicisi AeroVironment, elde edilen bulguları analiz ederek bir inceleme sürecini tamamlamak üzereler.
Bu inceleme, başka bir gezegende yapılan ilk hava aracı kazası raporu olması nedeniyle oldukça heyecan verici. Ancak, Dünya'dan milyonlarca kilometre uzakta gerçekleşen bu inceleme benzersiz zorluklar içeriyor.
JPL'den sibernetik mühendisi ve robotik uzmanı Håvard Grip şöyle diyor:
"100 milyon mil uzaktan bir kaza soruşturması yürütürken, elimizde ne kara kutular ne de görgü tanıkları oluyor. Mevcut verilerle birden fazla senaryo mümkün, ancak en olası senaryoyu belirledik: Yüzey dokusunun yetersizliği, navigasyon sistemine yeterli bilgi sağlayamadı."
Ingenuity'nin Son Uçuşu
72. ve son uçuşu başlangıçta normal bir şekilde ilerledi. Küçük helikopter, yalnızca havalanıp biraz asılı kalmayı, birkaç fotoğraf çekmeyi ve ardından tekrar iniş yapmayı planlıyordu. Rutin bir sistem testi ve keşif uçuşuydu.
İlk bölüm sorunsuz geçti. Ingenuity pervanelerini çalıştırdı, havalandı ve 12 metre (40 feet) yükseklikte yaklaşık 20 saniye boyunca asılı kaldı ve fotoğraflar çekti.
Ancak iniş sırasında işler ters gitti. Yerden yaklaşık 1 metre yükseklikteyken, Dünya ile iletişim kurmasını sağlayan Perseverance rover ile bağlantısını kaybetti.
Bağlantı yeniden kurulduktan sonra gelen görüntüler, helikopterin yerde olduğunu ve pervanelerinin onarılamaz şekilde hasar gördüğünü gösterdi.
Kazanın Sebebi
Dünya'daki mühendisler, mevcut tüm kanıtları inceledikten sonra kazanın nedenini belirlediklerini düşünüyor.
Helikopterin etkin bir şekilde gezinmesi için Mars yüzeyine bakan bir kamerası vardı. Bu kamera, Mars yüzeyinin görüntülerini saniyede 30 kare hızında alıyor ve bu görüntülerin zaman damgalarını kullanarak helikopterin bulunduğu yeri ve hızını hesaplıyordu. Sistem, görüntülerdeki yüzey özelliklerini (örneğin, taşlar veya çakıllar) belirleyerek, helikopterin ne kadar hızlı hareket etmesi gerektiğine karar veriyordu.
Ancak, 72. uçuş sırasında helikopter, Jezero kraterinin kumlu ve yüzey özelliklerinden yoksun bir bölgesinden havalandı. Kamera, izleyebileceği yüzey özellikleri bulamadı, bu da helikopterin iniş hızını doğru bir şekilde belirleyememesine yol açtı. Helikopter, yere olması gerekenden daha hızlı çarptı.
Sorun, hızlı iniş değil, bunun sonucunda olanlardı. NASA'nın rekonstrüksiyonuna göre, sert çarpma helikopterin eğilmesine ve dönmesine neden oldu. Bu, dört pervaneye aşırı stres yükledi ve pervaneler her bir kanadın uç noktasından yaklaşık üçte biri kadar bir mesafede zayıf noktalarından kırıldı. Bu hasar pervane sisteminde titreşimlere yol açtı, bir kanadın tamamen kopmasına neden oldu ve bu da helikopterin elektronik sistemlerini aşırı yükledi, iletişimini kesintiye uğrattı.
Bir Efsane: "Yapabilen Küçük Helikopter"
Artık Ingenuity uçmayacak. Ancak diğer cihazları hala çalışır durumda ve hem Mars havası hem de kendi ekipmanları hakkında veri göndermeye devam ediyor. Bu veriler, gelecekteki Mars keşiflerinin planlanmasında büyük fayda sağlayacak. 
JPL'den mühendis Teddy Tzanetos şu yorumu yapıyor:
"Ingenuity, büyük miktarda bilgisayar gücü gerektirirken uygun maliyetli olacak şekilde tasarlandığı için, derin uzayda ticari olarak piyasada bulunan cep telefonu işlemcilerini kullanan ilk görev oldu. Sürekli dört yıllık bir operasyonu geride bırakmak üzereyiz ve bu da bize her şeyin daha büyük, daha ağır veya radyasyona dayanıklı olması gerekmediğini gösteriyor."
Kaynak:https://www.sciencealert.com/ingenuity-mars-helicopter-crash-helps-us-learn-about-the-red-planet
